Debian Codegraph @

texmf-dist/doc/latex/ntgclass/rapdoc.tex

raw
1 \documentclass[oldtoc,a4paper,10pt]{rapport3}
2 \usepackage[dutch]{babel}
3
4
5 \begin{document}
6 \date{3 september 1989 / 3 juni 1994}
7 \title{Documentstijlen RAPPORT$x$\\
8 Verantwoording}
9 \author{Victor Eijkhout}
10 \maketitle
11
12 \begin{abstract}
13 Dit is de verantwoording voor de documentstijlen `Rapport$x$'. Deze
14 stijlen zijn bedoeld als een mogelijke vervanging van de stijl
15 `Report'. In dit verhaal zijn beschreven
16 \begin{enumerate}
17 \item de redenen waarom bepaalde veranderingen zijn aangebracht;
18 \item de parameters en commando's die op de veranderingen betrekking
19 hebben; en
20 \item de wijze waarop de veranderingen zijn ge"implementeerd.
21 \end{enumerate}
22 Tegelijk is dit document een uitprobeerobject voor de nieuwe
23 stijlen\footnote{De hoeveelheid gebruikte \LaTeX-constructies is
24 derhalve aan de ruime kant. De lezer wordt vriendelijk gevraagd zich
25 hieraan niet te ergeren.}.
26 \end{abstract}
27
28 \tableofcontents
29 \listoftables
30 \listoffigures
31
32 \part{Algemeen}
33
34 \chapter{Verantwoording}
35
36 De documentstijlen `Rapport$x$' zijn bedoeld als verbetering van de
37 standaard \LaTeX-document\-stijl `report'. De meeste macros zijn
38 derhalve modificaties van constructies uit `report.sty' of
39 `latex.tex'. Ook zijn deze stijlen te beschouwen als opwerking van
40 `Artikel1' en `Artikel2' (`Article'-compatibel) tot `Report'-status.
41
42 Bij het ontwerpen van de opmaak heb ik het advies van Inge
43 Eijkhout~\cite{Inge} dat ik kreeg bij het ontwerpen van de `Artikel1'
44 stijl onverminderd kunnen gebruiken. Evenzo vermeld ik wederom de
45 `Tekstwijzer'~\cite{Treebus} van Karel Treebus en John Miles'
46 `Ontwerpen voor Desktop Publishing'~\cite{Miles}. Voor het ontwerp
47 van het zogenaamde `voorwerk' ben ik te rade gegaan bij Stanley
48 Morison~\cite{Morison}. Wat er fout is aan deze stijlen blijft
49 natuurlijk voor mijn rekening komen.
50
51
52 \section{Overzicht}
53
54 De documentstijlen `Rapport1' en `Rapport2' zijn geheel compatibel met
55 `report': er zijn geen commando's toegevoegd of weggelaten. De
56 veranderingen ten opzichte van `report' betreffen enkel de opmaak. In
57 het bijzonder is er gesleuteld aan:
58 \begin{enumerate}
59 \item witregels rond koppen van secties, subsecties en subsubsecties
60 (van nu af aan `sectiekoppen' genoemd),
61 \item verdere veranderingen aan de opmaak van deze koppen,
62 \item de hoeveelheid inspringing bij lijststructuren (gegenereerd met
63 het \LaTeX\ \verb.\@list. commando), in het bijzonder `itemize',
64 `enumerate', en (specifiek voor `report') `description', en
65 \item verdere opmaak van lijststructuren,
66 \item verdere opmaak van sectiekoppen, en
67 \item de inhoudsopgave.
68 \end{enumerate}
69 Over het algemeen is het de bedoeling geweest een strakke opmaak te
70 krijgen (de standaard stijlen van \LaTeX\ `zwemmen' over de pagina).
71
72
73
74 \chapter{Exportkwaliteit documentstijlen}
75
76 De documentstijlen `Rapport$x$' kunnen zowel gebruik maken van de
77 stijloptie `Dutch' (auteur: Johannes Braams) als van `German' (auteur:
78 Hubert Partl), als van elke andere optie die de door Partl in `German'
79 gesuggereerde parametrisaties doorvoert. Deze opties zijn een
80 reparatie voor het euvel dat de meeste taalspecifieke termen in de
81 stijlen van de heer Lamport niet geparametriseerd zijn.
82
83 In `Dutch' worden definities uit `Article' en dergelijke overreden
84 door geparametriseerde versies\footnote{Een listige truc laat `Dutch'
85 achterhalen door welke stijl hij aangeroepen is; de `Artikel'
86 stijlen zijn een onbekende stijl voor `Dutch'}, die op verschillende
87 talen ingesteld kunnen worden. Deze definities hadden natuurlijk al
88 in de stijlen van heer Lamport geparametriseerd moeten zijn.
89
90
91 De optie `German' is minder drastisch dan `Dutch': deze gaat ervan uit
92 dat hij door geparametriseerde stijlbestanden opgeroepen wordt, en zet
93 zelf alleen de parameters. De `Artikel' stijlen zijn geparametriseerd
94 volgens de suggestie van Partl.
95
96 \section{Kanttekeningen}
97 De stijl `Dutch' parametriseert onder andere het commando `abstract'.
98 Aangezien ik dit commando om opmaaktechnische redenen al herdefinieer,
99 kan `Dutch' niet op `Artikel' losgelaten worden alsof het gewoon
100 `Article' was. Momenteel is `Artikel' dus een `onbekende
101 documentstijl' waar het `Dutch' betreft, en wordt er geen gebruik
102 gemaakt van het feit dat een aantal definities zich ook in `Dutch'
103 bevinden.
104
105 \section{Een steek onder water}
106 Hoewel het mij tegen de borst stuit het Engels een voorkeurspositie te
107 geven onder de wereldtalen --~zeker in een voor het Nederlands
108 bedoelde stijl~-- heb ik besloten de Engelse parameterwaarden uit
109 `Dutch' als verstekwaarde in de `Artikel'-stijlen op te nemen. Een
110 belangrijk argument hiervoor is dat dit de stijlen geheel gelijk maakt
111 aan `Article' op commando\-nivo: zonder extra opties worden er Engelse
112 teksten geleverd, en voor Nederlands of Duits in een optiebestand
113 nodig.
114
115 Een minstens zo belangrijk argument\footnote{mij door Nico Poppelier
116 aan de hand gedaan} hiervoor is dat de `Artikel'-stijlen zo een
117 steek onder water naar Leslie Lamport vormen. Ze zeggen als het ware
118 `\emph{Look here buster,} zo had het van begin af aan moeten zijn'.
119
120
121 \part{Specifiek}
122
123 \chapter{Mechanismen; veranderingen in Rapport1}
124
125 In de nu volgende subsecties worden de veranderingen ten opzichte van
126 de oude artikelstijl besproken in volgorde van oplopende
127 moeilijkheidsgraad van implementatie. De algemene mechanismen worden
128 besproken, alsmede hun concrete realisatie in~`Rapport1'.
129
130 \section{Trivialiteiten}
131
132 In de `report'-stijl staat `raggedbottom' aan voor enkelzijdige
133 documenten. Dit moet uit. `Frenchspacing' dient altijd aan te staan.
134
135 \subsection{Paginanummers}
136 De gebruiker kan met \verb.\pagestyle{STIJL}. een stijl van kop- en
137 voetregels opgeven. De `Article' stijl definieert `plain'
138 (gecentreerde voetregels), en `headings' en `myheadings'
139 (asymmetrische kopregels). Als een gebruiker een stijl specificeert,
140 resulteert dat in de aanroep van een commando \verb.\ps@STIJL..
141
142 Omdat ik paginanummers wil hebben die rechts staan voor enkelzijdige
143 documenten, en links/rechts voor tweezijdige documenten heb ik het
144 commando \verb.\ps@plain., de verstekwaarde, omgebouwd.
145
146
147 \section{Makkelijke veranderingen: witregels}
148
149 De \LaTeX\ artikelstijl wordt gekenmerkt door een overmaat aan
150 witregels. Hierin is stevig gesnoeid.
151
152 \subsection{Witregels rond koppen}
153
154 De `report'-stijl maak zowel het wit boven als onder koppen rekbaar.
155 Gevoegd bij het feit dat de `natuurlijke lengte' van dit wit al aan de
156 ruime kant is, maakt dit het paginabeeld erg los. Witregels moeten
157 kleiner worden, en mogen tussen kop en de eerste regel van de tekst
158 niet rekbaar zijn. Verder verdient het aanbeveling de witruimte in
159 termen van het regeltransport aan te geven.
160
161 \subsubsection{Relevante concepten}
162 Het wit onder en boven koppen wordt bepaald door parameters 4~en~5 van
163 \verb.\@start.\-\verb.section., hetwelk commando in `art1$x$.sty'
164 gebruikt wordt om de sectiekopcommando's te defini"eren. Parameter~4
165 dient (in ons geval) het negatieve van de gewenste skip te
166 specificeren.
167
168 \subsubsection{Implementatie van de veranderingen}
169 De volgende waarden voor de verticale witruimte zijn gebruikt
170 \begin{table}[h]
171 \begin{center}
172 \begin{tabular}{|l|r|r|}
173 \hline
174 \emph{kop} & \emph{wit boven kop}&\emph{wit onder kop}\\
175 \hline
176 section & -2-1+.5 & .5\\
177 subsection & -1-.5+.25 & .25\\
178 subsubsection& -1-.5+.25 & .25\\
179 \hline
180 \end{tabular}
181 \end{center}
182 \caption{Hoeveelheid vertikaal wit in termen van
183 `normalbaselineskip'}
184 \end{table}
185 (in eerste instantie waren mij hogere waarden gesuggereerd, na
186 inspectie bleken deze waarden beter te voldoen).
187
188 De hoeveelheid wit boven koppen steekt niet zo nauw. Die eronder wel.
189 In het bijzonder is het een merkwaardig idee het wit onder koppen
190 rekbaar te hebben. De grootte van dit wit draagt aanzienlijk bij aan
191 het ritme van de pagina.
192
193
194
195 \noindent Opmerking: Aangezien alle skips in termen van de
196 `baselineskip' gegeven worden, kunnen deze definities opgetild worden
197 van het optiebestand naar het stijlbestand.
198
199
200 \subsection{Witregels rond lijststructuren}
201
202 Witregels rond de items van een lijststructuur maken het paginabeeld
203 onrustiger, en zijn vaak niet functioneel: een `itemize'-structuur is
204 meestal \'e\'en doorlopend betoog waarin witregels ongewenst zijn. Er
205 valt iets voor te zeggen rondom `description'-structuren wel witregels
206 toe te staan, aangezien de beschrijvende termen in feite een kopje
207 vormen.
208
209 De eerste tekstregel na een lijststructuur dient niet ingesprongen te
210 worden, ongeacht of de gebruiker een regel open gelaten heeft achter
211 de lijst (bij voorbeeld om zijn invoer overzichtelijker te maken).
212
213
214 \subsubsection{Inventaris van relevante concepten}
215 \LaTeX\ bestuurt witregels rond en in lijststructuren met de
216 parameters uit figuur~1.
217
218 \begin{figure}
219 \begin{center}
220 \begin{tabular}{ll}
221 topsep & ruimte boven een lijst\\
222 partopsep & extra als de lijst een nieuwe paragraaf opent\\
223 itemsep & ruimte tussen items\\
224 parsep & ruimte tussen paragrafen.\\
225 \end{tabular}
226 \end{center}
227 \caption{witregelparameters in lijsten.}
228 \end{figure}
229
230
231 \noindent Deze parameters worden gezet in `art1$x$.sty' in het
232 commando
233 \begin{verbatim}
234 @list\romannumeral\the\@listdepth
235 \end{verbatim}
236 hetgeen ge`eval'd wordt in \verb.\@list..
237
238 Spaties na een lijststructuur kunnen onderdrukt worden door
239 \verb.\if@ignoretrue. toe te voegen aan `enditemize'
240 en~`endenumerate'. Het is nog niet duidelijk of voorkomen kan worden
241 dat er ingesprongen wordt als de gebruiker een lege regel ingeeft.
242
243
244 \subsubsection{Implementatie van de veranderingen}
245 Voor de gebruikte lijststructuren (met mogelijke uitzondering van
246 `description') dienen al deze parameters nul te zijn.
247
248 Opmerking: als voor de `labelwidth' en de `labelsep' een oplossing in
249 termen van fontparameters gevonden wordt, kunnen de `listi' en
250 dergelijke commando's opgetild worden van het stijloptiebestand naar
251 het stijlbestand zelf.
252
253
254 \subsection{Verdere witregels}
255 Het wit rond lijststructuren wordt bestuurd door de locale `topsep',
256 die we boven nul gemaakt hebben, en door de globale `topsep'. Voor
257 een strakke opmaak is het wenselijk die nul te maken, echter hiermee
258 verdwijnt ook het wit op een plaats waar dat wel wenselijk is: rond
259 `verbatim' delen van het document. De oplossing zou kunnen zijn het
260 invoegen van een `topsep' in het \verb.\verbatim. commando.
261
262 De witregel tussen voetnoten wordt bestuurd door de `footnotesep'. Ik
263 zou niet weten waarom die anders dan nul zou moeten zijn.
264
265
266 \section{Ook niet moeilijk: fonts}
267
268 Er moet wat met fonts gerommeld worden. Voornamelijk moeten ze
269 kleiner, en het cursief moet vervangen worden door wat in Nederlandse
270 terminologie `gecursiveerd' heet; wij \TeX ies kennen dit als
271 `slanted'.
272
273 \subsection{Fonts in sectiekoppen}
274
275 De fonts gebruikt in tussenkopjes zijn proefondervindelijk tot stand
276 gekomen, en waarschijnlijk nog aan mutatie onderhevig. De
277 oorspronkelijk idee"en komen uit de `Sober'-stijl van Nico Poppelier.
278 Daarna is het `italic' vervangen door `slanted'. Kwestie van smaak.
279 Ik hou niet van de~\mbox{\emph{cmti}}. Verder is het klein kapitalen
280 font als `\dots~en hopeloos ouderwets'~\cite{Inge} de laan
281 uitgestuurd.
282
283 \subsection{Theorems en het `emphasize' font}
284
285 Om tekst te beklemtonen gebruikt \LaTeX\ het cursieve font
286 \texttt{cmti}. Dit vin' ik niet mooi. Binnen de Nederlandse stijlen
287 wordt er dus beklemtoond met \texttt{cmsl}. Ook in de `theorem'
288 omgevingen is deze vervanging doorgevoerd.
289
290
291 \section{Moeilijke veranderingen: eenheidsinspringing}
292
293 Ten einde een strakke paginaopmaak te verkrijgen, verdient het
294 aanbeveling het aantal (impliciete) kantlijnen tot een minimum te
295 beperken. De radicaalste oplossing voor dit probleem bestaat uit
296
297 \begin{enumerate}
298 \item alle labels in lijststructuren tegen de linkerkantlijn aan te
299 plaatsen (dit is niet zo mooi als er ver ingesprongen wordt),
300 \item voetnoten niet te laten inspringen (ingesprongen voetnoten zien
301 er alleen goed uit als ze meer dan \'e\'en regel lang zijn), en
302 \item een eenheidsinspringing in te voeren voor
303 \begin{itemize}
304 \item alinea's,
305 \item teksten van koppen op alle nivo's, en
306 \item de ingesprongen tekst in lijststructuren.
307 \end{itemize}
308 \end{enumerate}
309 Laten we er voorlopig dus vanuit gaan dat er een parameter
310 `unitindent' is. De berekening van deze grootheid komt verderop aan de
311 orde.
312
313 \subsection{Inspring bij lijststructuren}
314
315 Labels voor items in een lijst defini"eren gemakkelijk een tweede
316 kantlijn. Het kan dus gewenst zijn ze tegen de linkerkantlijn van de
317 omringende tekst aan te plaatsen.
318
319 \subsubsection{Inventaris van relevante concepten}
320 Een lijst op het eerste nivo springt in over `leftmargini'. Het label
321 wordt van de tekst gescheiden door `labelsep', en heeft breedte
322 `labelwidth', tenzij de natuurlijke breedte groter is. De linkerkant
323 van het label staat echter altijd op `labelwidth' plus `labelsep' van
324 de ingesprongen kantlijn. De inhoud van het label wordt in de
325 omringende box geplaatst door het commando `makelabel'.
326
327 Al deze begrippen worden ingevuld in de commando's `list$x$'.
328
329 \subsubsection{Implementatie van de veranderingen}
330 Het zetten van parameters kan mooi in de `list$x$' commando's
331 gebeuren:
332 \begin{verbatim}
333 \def\@listi{\leftmargin=\unitindent
334 \labelsep=\enspace
335 \labelwidth=\leftmargin
336 \advance\labelwidth by -\labelsep}}
337 \end{verbatim}
338 Als de `unitindent' door fontparameters bepaald wordt, hoeft deze
339 definitie niet meer in het optiebestand te staan, maar kan naar de
340 stijldefinitie opgetild worden.
341
342 Het veranderen van de definitie van `makelabel' is lastiger: dit moet
343 in het tweede argument van `list' gebeuren. We zullen dus `itemize' en
344 `enumerate' moeten herdefini"eren met een nieuwe definitie van
345 `makelabel'.
346
347 Omdat de `unitindent' tamelijk groot uitvalt, heb ik ervoor gekozen
348 labels op het eerste nivo rechts aan te lijnen (waardoor ze dus in
349 bescheiden mate een nieuwe kantlijn definieren), andere labels lijnen
350 links.
351
352
353
354 \subsection{Inspring bij koppen}
355
356 De plaatsing van de tekst van koppen (achter het sectienummer) is in
357 \LaTeX\ ogenschijnlijk willekeurig, en draagt hiermee (zeker als twee
358 koppen onder elkaar staan) bij tot een onrustig paginabeeld. Dit kan
359 aanmerkelijk verbeterd worden door voor het sectienummer en de erop
360 volgende spatie een eenheidsbreedte te nemen.
361
362 \subsubsection{Inventaris van relevante concepten}
363 In het commando \verb.\@sect. wordt een commando \verb.\@svsec.
364 ge`edef't dat het sectie nummer afdrukt, gevolgd door
365 `1~em'\footnote{Ter herinnering:
366 \begin{enumerate}
367 \item Er zijn 5 nivo's van sectiekoppen: `section', `subsection',
368 `subsubsection', `paragraph', en `subparagraph'.
369 \item De eerste 3 nivo's zijn genummerd.
370 \item De laatste twee nivo's geven een kop die in de tekst is
371 ingebed.
372 \end{enumerate}}\footnote{Aangezien de definitie van 'em' met het
373 gebruikte font meeverandert, geeft het gebruik van twee of drie
374 koppen onder elkaar een merkwaardig visueel effect.}.
375
376 \subsubsection{Implementatie van de veranderingen}
377 Er moet een nieuwe versie van \verb.\@sect. komen die een verbeterde
378 \verb.\@svsec. bevat:
379 \begin{verbatim}
380 \edef\@svsec{\hbox to \unitindent
381 {\csname the#1\endcsname\hfil}}
382 \end{verbatim}
383 In plaats van `unitindent' kan als breedte ook een verdere
384 parametrisatie met
385 \begin{verbatim}
386 \csname #1labelwidth\endcsname
387 \end{verbatim}
388 gekozen worden. De `unitindent' kan als volgt gegenereerd worden:
389 \begin{verbatim}
390 \newdimen\unitindent
391 {\setbox0\hbox{\normalsize\bf 2.2.2\ }
392 \global\unitindent=\wd0}
393 \parindent=\unitindent
394 \leftmargini=\unitindent
395 \end{verbatim}
396
397 Dit is helaas nog niet voldoende. Als een gebruiker erg veel van
398 secties en subsecties houdt, kunnen de nummers een grotere breedte dan
399 die van `2.2.2' krijgen. Daarom wordt het label iedere keer bij een
400 nieuw kopje opgemeten, en zonodig wordt de `unitindent' bijgesteld.
401 Bij het afsluiten van het document wordt dan de definitieve waarde
402 (die misschien de oude is, en misschien veel meer) naar het
403 \texttt{.aux}-bestand geschreven. Dat wil zeggen: er wordt een
404 toewijzing van die waarde aan de unitindent weggeschreven.
405
406 Adders en voetangels te over: hiervoor moet het commando
407 `enddocument' herschreven worden.
408
409
410
411 \section{Verdere moeilijke veranderingen: de opmaak van
412 lange koppen. Zoals deze dus. Reeds. Antidisestablishmentarianism.
413 Hottentottententententoonstelling.}
414
415 \LaTeX\ zet koppen als ingesprongen paragrafen. Het is echter niet
416 gewoon dat een meerregelige kop zo behandeld wordt: beter is het vrije
417 regelval te gebruiken en vooral woordafbreking (zelfs in samengestelde
418 woorden) te verbieden.
419
420 \subsection{Inventaris van relevante concepten}
421 Binnen het commando \verb.\@sect. wordt de kop van de sectie gezet als
422 \begin{verbatim}
423 {\interlinepenalty\@M #8\par}
424 \end{verbatim}
425
426 \subsection{Implementatie van de veranderingen}
427 Aan de zetcommando's voor de sectiekoppen dient een aanroep van
428 `headstyle' toegevoegd te worden, waar
429 \begin{verbatim}
430 \def\headstyle{\nohyphenation \rightskip=0cm plus 3cm}
431 \end{verbatim}
432 of zoiets. Het commando `nohyphenation' kan op verschillende manieren
433 bereikt worden, ik heb gekozen voor \verb+\hyphenpenalty=10000+, en
434 idem zo voor de `exhyphenpenalty'.
435
436
437 \section{Opties}
438
439 De stijlen `Rapport1' en `Rapport3' hebben een door de gebruiker te
440 kiezen optie. Hiermee kan de gebruiker de opmaak naar eigen
441 goeddunken varieren. Misschien dat er nog wel meer van dat soort
442 opties komen.
443
444
445 \subsection{Hoe werken opties}
446 Een door de gebruiker gespecificeerde stijloptie wordt soms
447 gerealiseerd door een commando in het stijlbestand, en soms door een
448 in te laden optiebestand. Het mechanisme dat dit bewerkstelligt is
449 het volgende.
450
451 Ergens bovenin het stijlbestand worden commando's \verb.\ds@OPTION.
452 gedefinieerd. Als de gebruiker de betreffende optie meegegeven heeft,
453 wordt dit commando uitgevoerd door \verb.\@options., dat ook ergens
454 bovenin het stijlbestand staat. Voor die opties waarvoor geen
455 \verb.\ds@OPTION. macro gedefinieerd is, wordt na de verwerking van
456 het stijlbestand door \LaTeX\ een bestand \verb.OPTION.STY. geladen.
457
458 \subsection{De `oldtoc' optie}
459 Sommige mensen houden nogal van uitgepunte inhoudsopgaves. Ik niet,
460 vandaar dat een inhoudsopgave analoog aan die van de `Tekstwijzer'
461 standaard is. Met de optie `oldtoc' kan de oude \LaTeX\ inhoudsopgave
462 verkregen worden.
463
464
465 \subsection{Het `Voorwerk' optiebestand}
466 Een essentieel verschil tussen `Rapport' en `Artikel' is dat de eerste
467 een heus voorwerk heeft: een titelpagina, een afzonderlijke pagina
468 voor de samenvatting, en losse pagina's voor de titels van de delen.
469 Met in het achterhoofd een citaat van Stanley Morison~\cite{Morison}
470 over de opbouw van de titelpagina:
471 \begin{quotation}
472 Daar onderkast een noodzakelijk kwaad is, dat we in de hand moeten
473 houden als we het niet kunnen uitroeien, moet het gebruik daarvan
474 worden vermeden daar waar dat het minst logisch en het
475 onaantrekkelijkst is: in grote corpsen. De belangrijkste regel moet
476 uit kapitalen worden gezet~[\dots]. En wat er ook nog met de rest
477 van de pagina moge gebeuren, de naam van de schrijver moet, zoals
478 alle met nadruk gepresenteerde eigennamen, uit kapitalen worden
479 gezet.
480 \end{quotation}
481 heb ik de `Titlepage.sty' vervangen door een `Voorwerk' stijloptie,
482 die titel en schrijversnaam in kapitalen zet.
483
484
485 \section{De inhoudsopgave}
486
487 \subsection{Beschrijving}
488 \subsubsection{Inventaris van kwalen}
489 Treebus vindt het zogenaamde `uitpunten' van een inhoudsopgave een
490 minder geslaagd idee. Ook over het steeds verder inspringen van kopjes
491 in de inhoudsopgave is hij niet te spreken. Laat dit nu precies zijn
492 wat \LaTeX\ doet.
493
494 Wat mij dan nog stoort zijn de grote verschillen in zetwijze van
495 kopjes op verschillende nivo's.
496
497 \subsubsection{Remedie}
498
499 \paragraph{Kantlijnen}
500 Alle nummers worden tegen de linker kantlijn getrokken, en de kopjes
501 staan dan (allemaal) op `unitindent' van de linker kantlijn. Dit
502 levert geen problemen op omdat er net zoveel nivo's nummering in
503 kopjes als in de inhoudsopgave voorkomen.
504
505 \paragraph{Fonts}
506 Kopjes worden in drie verschillende fonts gezet om de hierarchie uit
507 te doen komen. Ik heb gekozen voor `bf', `sl', en `rm' in
508 `normalsize'. Er valt over te twisten of dit misschien gewoon de fonts
509 van de koppen zelf moeten zijn.
510
511 \paragraph{Verdere zetwijze}
512 Er wordt vrije regelval gebruikt. Het paginanummer verschijnt direct
513 achter het kopje (met een vaste hoeveelheid wit).
514
515 \subsection{Implementatie}
516
517 Ten eerste is er een commando \verb+\toc@font+ gekomen dat het font
518 bepaalt waarmee een kop in de inhoudsopgave gaat verschijnen. Deze
519 bepaling gebeurt in \verb+\@sect+, die daartoe verder is aangepast.
520
521 Ten tweede is er, als vervanging van \verb+\@dottedtocline+, een
522 commando \verb+\@regtocline+\\ dat de opmaak van de kop regelt. De
523 merkwaardige sequentie
524 \begin{verbatim}
525 \@tempdima=\unitindent
526 \end{verbatim}
527 zorgt ervoor dat het nummer (dat in \verb+\@sect+ in een `numberline'
528 gestopt is) op de goede breedte gezet wordt.
529
530 De \verb+\l@TYPE+ commando's (waar `type' is `section' en dergelijke)
531 zijn omgezet zodat ze \verb+\@regtocline+ gebruiken. Uitzondering:
532 \verb+\l@part+. Daar kom ik nog wel een keer aan toe.
533
534
535
536 \chapter{Veranderingen in Rapport2}
537
538 In de documentstijl `Rapport2' is voor veel zaken een geheel andere
539 keuze gemaakt dan in~`Rapport1'. Vaak betekende dit dat, gegeven de
540 moeite die in `Rapport1' geinvesteerd was, slechts een paar parameters
541 veranderd hoefden te worden. In enkele gevallen, echter, moest een
542 geheel nieuwe aanpak gevolgd worden.
543
544 \section{Variaties}
545
546 De beide hier beschreven documentstijlen hebben als voornaamste
547 verbetering ten opzichte van `report' een nadrukkelijk aanwezige
548 tweede kantlijn. In `Rapport1' wordt deze kantlijn gebruikt door al
549 het eenmaal ingesprongen materiaal. In~`Rapport2' wordt deze kantlijn
550 minder radicaal gevolgd:
551 \begin{itemize}
552 \item`verbatim' omgevingen worden weer gewoon tegen de linkerkantlijn
553 geplaatst;
554 \item de eerste kantlijn voor lijststructuren bedraagt de helft van de
555 paragraafinspinging; en
556 \item de labelbreedte van voetnoten is hieraan gelijk gemaakt.
557 \end{itemize}
558 Alles bij elkaar wordt het gewicht van de pagina verder tegen de
559 linkerkantlijn geplaatst.
560
561 Van een andere kant bekeken is de tweede kantlijn (zeg dat die door de
562 `parindent' bepaald wordt) in de stijl~`Rapport2' juist nadrukkelijker
563 aanwezig:
564 \begin{itemize}
565 \item alle tussenkopjes springen in over de `parindent, en
566 \item de eerste regel na een kopje springt ook in.
567 \end{itemize}
568
569
570 \section{Behandeling van koppen}
571 \subsection{Sectie, subsectie, subsubsectie}
572 \subsubsection{Elementaria}
573
574 Het laten inspringen van koppen gaat door een positieve waarde voor de
575 derde parameter van \verb.\@startsection. te specificeren. Door de
576 vierde parameter positief te maken springt de eerste regel na de kop
577 ook in.
578
579 Omdat de tekst van de kopjes nu geen verdere kantlijn definieert hoeft
580 er niet zo'n moeite gedaan te worden om die te plaatsen als
581 in~`Rapport1'. Ik heb de normale \LaTeX-constructie van een vaste
582 `skip' weer in ere hersteld; op drie-tiende `em' deze keer.
583
584 \subsubsection{Complicaties}
585
586 Om te voorkomen dat bij lange koppen de tekst alsnog een tweede
587 kantlijn gaat defini"eren moest de \verb.\@hangfrom. die dit
588 bewerkstelligt verwijderd worden. Bij volledig verwijderen, echter,
589 zal de tweede regel van de kop tegen de linker kantlijn geplaatst
590 worden. Ook niet de bedoeling.
591
592 In de aanpak die ik gevolgd heb hangt de tekst nu aan de inspringing;
593 het commando \verb.\@svsec. dat het nummer zet is gewoon in de tekst
594 geplaatst.
595
596
597 \subsection{Part}
598
599 Het zou leuk zijn als de eerste regel na een `part'-kop ook insprong.
600 Het al dan niet inspringen van deze regel wordt bestuurd door de
601 schakelaar \verb.\@ifafterindent. waarop getest wordt in
602 \verb.\@afterheading.. Normaal wordt inspringen voorkomen door deze
603 schakelaar in `part' op onwaar te zetten.
604
605 Het zal de perceptieve lezer duidelijk zijn wat ik gedaan heb om
606 inspringen van de eerste regel na een `part' af te dwingen.
607
608 \section{De inhoudsopgave}
609
610 De inhoudsopgave wordt in `Rapport2' net zo gezet als in~`Rapport1',
611 met het verschil dat de sectienummers nu niet links maar rechts
612 lijnen. Dit in het kader van het beklemtonen van de tweede kantlijn.
613 Hiertoe moest het commando `numberline' uit `LaTeX.tex' overgenomen en
614 aangepast worden.
615
616 Overigens is de tweede kantlijn in de inhoudsopgave verder naar rechts
617 dan in de rest van het document. De inhoudsopgave dient dus liever
618 niet op een tekstpagina te beginnen.
619
620 Dat de tweede kantlijn verder naar rechts staat betekent overigens dat
621 het woord `inhoudsopgave', dat als een sectiekop gezet wordt,
622 voorafgegaan moet worden door een `skip' ter breedte van het verschil.
623
624
625 \part{Veranderingen in Rapport3}
626
627 Uitgaande van `Rapport1' was het kinderspel een stijl te maken die net
628 zo strak links lijnend oogde, maar die bovendien geen
629 alinea\-inspringing heeft en dit compenseert met een `parskip'.
630 \begin{itemize}
631 \item Er is gekozen voor een `parskip' ter grootte van de helft van de
632 `baselineskip'.
633 \item De `topsep' in lijststructuren --~de witruimte boven en onder de
634 gehele lijst~-- is \emph{minus} de halve `parskip'; netto effect is
635 dat hier de helft van de witruimte komt die zich tussen alineas
636 bevindt.
637 \item De grootte van de `unitindent' kon ongewijzigd blijven,
638 aangezien kopjes nog steeds op dezelfde wijze gezet worden.
639 \item Het wit onder kopjes is op nul gezet. Dit betekent niet dat er
640 geen wit staat, want de `parskip' krijg je hoe dan ook kado.
641 \end{itemize}
642 Het geheel oogt wel aardig.
643
644
645 \begin{thebibliography}{9}
646
647 \bibitem{Inge}Inge Eijkhout, \emph{Gesprekken en correspondentie},
648 1989.
649
650 \bibitem{Leslie}Leslie Lamport, \emph{\LaTeX, a document preparation
651 system}, Addison-Wesley, 1986.
652
653 \bibitem{Miles}John Miles, \emph{Ontwerpen voor Desktop
654 Publishing\footnote{De Nederlandse uitgave is goedkoper dan de
655 Engelse, maar doet een zware aanslag op je ogen, door het soort
656 zetfout dat in \TeX\ onmogelijk zou kunnen voorkomen.}, Alles
657 over layout en typografie op de personal computer}, Uitgeverij
658 Mingus, Baarn~1988.
659
660 \bibitem{Morison}Stanley Morison, \emph{Grondbeginselen der
661 Typografie}, (vertaling uit het Engels door Huib van Krimpen)
662 Uitgeverij de Buitenkant, Amsterdam 1987.
663
664 \bibitem{Treebus}Karel Treebus, \emph{Tekstwijzer, een gids voor het
665 grafisch verwerken van tekst}, SDU~uitgeverij, 1988.
666
667 \end{thebibliography}
668
669
670 %\vfill\eject
671 %\tableofcontents
672
673
674 \end{document}
675
676
677
678
679
680