Debian Codegraph @

po/tr/docs/kdesu/index.docbook

raw
1 <?xml version="1.0" ?>
2 <!DOCTYPE book PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.5-Based Variant V1.1//EN"
3 "dtd/kdedbx45.dtd" [
4 <!ENTITY kappname "&kdesu;">
5 <!ENTITY package "kdebase">
6 <!ENTITY % addindex "IGNORE">
7 <!ENTITY % Turkish "INCLUDE"
8 > <!-- change language only here -->
9 ]>
10
11 <book id="kdesu" lang="&language;">
12 <bookinfo>
13
14 <title
15 >&kdesu; El Kitabı</title>
16
17 <authorgroup>
18 <author
19 >&Geert.Jansen; &Geert.Jansen.mail;</author>
20 <othercredit role="translator"
21 ><firstname
22 >Emir</firstname
23 ><surname
24 >SARI</surname
25 ><affiliation
26 ><address
27 ><email
28 >[email protected]</email
29 ></address
30 ></affiliation
31 ><contrib
32 >Çeviri</contrib
33 ></othercredit
34 >
35 </authorgroup>
36
37 <copyright>
38 <year
39 >2000</year>
40 <holder
41 >&Geert.Jansen;</holder>
42 </copyright>
43
44 <legalnotice
45 >&FDLNotice;</legalnotice>
46
47 <date
48 >2010‒09‒21</date>
49 <releaseinfo
50 >KDE 4.5</releaseinfo>
51
52
53 <abstract
54 ><para
55 >&kdesu; &UNIX; <command
56 >su</command
57 > komutu için bir grafiksel ön yüzdür.</para
58 ></abstract>
59
60 <keywordset>
61 <keyword
62 >KDE</keyword>
63 <keyword
64 >su</keyword>
65 <keyword
66 >parola</keyword>
67 <keyword
68 >kök</keyword>
69 </keywordset>
70
71 </bookinfo>
72
73 <chapter id="introduction">
74 <title
75 >Giriş</title>
76
77 <!-- from kdebase/runtime/kdesu/FAQ since rev 855297
78 kdesu is a libexec program, so does not normally reside in your PATH.
79 Use something like:
80 <command
81 >$(kf5-config - -path libexec)kdesu - - program_to_run
82
83 https://bugs.kde.org/show_bug.cgi?id=194267
84 "one needs to create a
85 ~/.kde/share/config/kdesurc file to tell KDE to use sudo instead of su."
86 ~/.kde/share/config/kdesurc
87 [super-user-command]
88 super-user-command=sudo
89 does this really work?
90 -->
91
92 <para
93 >&kdesu;’ya hoş geldiniz! &kdesu;, &UNIX; <command
94 >su</command
95 > komutunun K Masaüstü Ortamı için hazırlanmış bir grafiksel ön yüzüdür. Bir programı, başka bir kullanıcının parolasını sağlayarak o kullanıcıymış gibi çalıştırmaya izin verir. &kdesu; ayrıcalıksız bir programdır, sistemin <command
96 >su</command
97 > komutunu kullanır.</para>
98
99 <para
100 >&kdesu; programının bir ek özelliği vardır: Sizin için parolaları anımsayabilir. Bu özelliği kullanıyorsanız her bir komut için parolanızı yalnızca bir kez girmeniz gerekir. Bunun ve bir güvenlik çözümlemesi üzerine daha fazla bilgi için <xref linkend="sec-password-keeping"/> bölümüne bakın.</para>
101
102 <para
103 >Bu program, komut satırından veya <filename
104 >.desktop</filename
105 > dosyalarından başlatılmak üzere tasarlanmıştır. Bir &GUI; iletişim kutusu kullanarak <systemitem class="username"
106 >root</systemitem
107 > parolasını sorsa da, bir &GUI; programından daha çok bir &lt;-&gt; &GUI; yapıştırıcısıdır.</para>
108
109 <para
110 ><command
111 >kdesu</command
112 > komutu, artık <userinput
113 > $(kf5-config --prefix)</userinput
114 >/bin değil de <userinput
115 >kf5-config --path libexec</userinput
116 > konumunda kurulu olduğundan ve dolayısıyla <envar
117 >PATH</envar
118 >’inizde olmadığından, <command
119 >kdesu</command
120 > komutunu başlatmak için <userinput
121 >$(kf5-config --path libexec)<command
122 >kdesu</command
123 ></userinput
124 > kullanmalısınız.</para>
125 </chapter>
126
127 <chapter id="using-kdesu">
128 <title
129 >&kdesu; Kullanımı</title>
130
131 <para
132 >&kdesu; kullanımı çok kolaydır. Sözdizim şöyledir:</para>
133
134 <cmdsynopsis
135 ><command
136 >kdesu</command
137 > <group choice="opt"
138 ><option
139 >-c</option
140 > <replaceable
141 > komut</replaceable
142 ></group
143 > <group choice="opt"
144 ><option
145 >-d</option
146 ></group
147 > <group choice="opt"
148 ><option
149 >-f</option
150 > <replaceable
151 > dosya</replaceable
152 ></group
153 > <group choice="opt"
154 ><option
155 >-i</option
156 > <replaceable
157 > simge adı</replaceable
158 ></group
159 > <group choice="opt"
160 ><option
161 >-n</option
162 ></group
163 > <group choice="opt"
164 ><option
165 >-p</option
166 > <replaceable
167 > öncelik</replaceable
168 ></group
169 > <group choice="opt"
170 ><option
171 >-r</option
172 ></group
173 > <group choice="opt"
174 ><option
175 >-s</option
176 ></group
177 > <group choice="opt"
178 ><option
179 >-t</option
180 ></group
181 > <group choice="opt"
182 ><option
183 >-u</option
184 > <replaceable
185 > kullanıcı</replaceable
186 ></group
187 > <group choice="opt"
188 ><option
189 >--noignorebutton</option
190 ></group
191 > <group choice="opt"
192 ><option
193 >--attach</option
194 > <replaceable
195 > winid</replaceable
196 ></group
197 > </cmdsynopsis>
198 <cmdsynopsis
199 ><command
200 >kdesu</command
201 > <arg choice="opt"
202 >&kde; Genel Seçenekleri</arg
203 > <arg choice="opt"
204 >&Qt; Genel Seçenekleri</arg
205 > </cmdsynopsis>
206
207 <para
208 >Komut satırı seçenekleri aşağıda açıklanmıştır.</para>
209
210 <variablelist>
211 <varlistentry>
212 <term
213 ><option
214 >-c <replaceable
215 >komut</replaceable
216 ></option
217 ></term>
218 <listitem
219 ><para
220 >Bu, komutun yönetici olarak çalışacağını belirtir. Bir argüman ile geçirilmelidir. Örneğin, yeni bir dosya yöneticisi başlatmak istiyorsanız komut isteminde şunu girerdiniz: <userinput
221 >$(kf5-config --path libexec)<command
222 >kdesu <option
223 >-c <replaceable
224 > &dolphin;</replaceable
225 ></option
226 ></command
227 ></userinput
228 ></para
229 ></listitem>
230 </varlistentry>
231 <varlistentry>
232 <term
233 ><option
234 >-d</option
235 ></term>
236 <listitem
237 ><para
238 >Hata ayıklama bilgisini gösterin.</para
239 ></listitem>
240 </varlistentry>
241 <varlistentry>
242 <term
243 ><option
244 >-f <replaceable
245 >dosya</replaceable
246 ></option
247 ></term>
248 <listitem
249 ><para
250 >Bu seçenek, &kdesu;’nun <filename
251 >.desktop</filename
252 > dosyalarında etkili kullanımını sağlar. &kdesu;’ya <parameter
253 >dosya</parameter
254 > parametresiyle verilen dosyayı incelemesini söyler. Dosyaya geçerli kullanıcı tarafından yazılabiliyorsa &kdesu; komutu geçerli kullanıcı olarak yürütür. Aksi durumda, komut <parameter
255 >kullanıcı</parameter
256 > olarak yürütülür (öntanımlı olarak yönetici).</para>
257 <para
258 ><parameter
259 >dosya</parameter
260 > parametresi şöyle değerlendirilir: Eğer <parameter
261 >dosya</parameter
262 > bir <literal
263 >/</literal
264 > ile başlıyorsa mutlak bir dosya adı olarak alınır. Aksi takdirde global bir &kde; yapılandırma dosyası olarak kabul edilir.</para
265 ></listitem>
266 </varlistentry>
267 <varlistentry>
268 <term
269 ><option
270 >-i</option
271 > <replaceable
272 >simge adı</replaceable
273 ></term>
274 <listitem
275 ><para
276 >Parola iletişim kutusunda kullanılmak üzere bir simge belirtin. Herhangi bir uzantı olmadan yalnızca adı belirtebilirsiniz.</para>
277 <para
278 >Örneğin &konqueror; uygulamasını dosya yöneticisi kipinde çalıştırmak ve &konqueror; simgesini parola iletişim kutusunda göstermek için:</para>
279 <screen
280 ><userinput
281 >$(kf5-config --path libexec)<command
282 >kdesu</command
283 > <option
284 >-i konqueror</option>
285 <option
286 >-c "konqueror --profile filemanagement"</option
287 ></userinput
288 ></screen>
289 </listitem>
290 </varlistentry>
291
292 <varlistentry>
293 <term
294 ><option
295 >-n</option
296 ></term>
297 <listitem
298 ><para
299 >Parolayı tutmayın. Bu seçenek, parola iletişim kutusundaki <guilabel
300 >parolayı tut</guilabel
301 > onay kutusunu devre dışı bırakır.</para
302 ></listitem>
303 </varlistentry>
304 <varlistentry>
305 <term
306 ><option
307 >-p</option
308 > <replaceable
309 >öncelik</replaceable
310 ></term>
311 <listitem>
312 <para
313 >Öncelik değerini ayarlayın. Öncelik, 1–100 arasında herhangi bir numaradır; 100 en yüksek önceliği ve 0 ise en düşük önceliği belirtir. Öntanımlı değer 50’dir.</para>
314 </listitem>
315 </varlistentry>
316 <varlistentry>
317 <term
318 ><option
319 >-r</option
320 ></term>
321 <listitem
322 ><para
323 >Gerçek zamanlı zamanlama kullanın.</para>
324 </listitem>
325 </varlistentry>
326
327 <varlistentry>
328 <term
329 ><option
330 >-s</option
331 ></term>
332 <listitem
333 ><para
334 >kdesu ardalan sürecini durdurun. Bkz. <xref linkend="sec-password-keeping"/>.</para
335 ></listitem>
336 </varlistentry>
337 <varlistentry>
338 <term
339 ><option
340 >-t</option
341 ></term>
342 <listitem
343 ><para
344 >Uçbirim çıktısını etkinleştirin. Bu, parola tutmayı devre dışı bırakır. Bu genelde hata ayıklama amaçlı kullanılır; bir konsol kipli uygulama çalıştırmak istiyorsanız bunun yerine standart olan <command
345 >su</command
346 > komutunu kullanın.</para
347 > </listitem>
348 </varlistentry>
349 <varlistentry>
350 <term
351 ><option
352 >-u</option
353 > <replaceable
354 > kullanıcı</replaceable
355 ></term>
356 <listitem
357 ><para
358 >&kdesu;’nun en yaygın kullanımı bir komutu yönetici kullanıcı olarak çalıştırmak olsa da, herhangi bir kullanıcı adını ve parolayı da verebilirsiniz.</para>
359 </listitem>
360 </varlistentry>
361
362 </variablelist>
363
364 </chapter>
365
366 <chapter id="Internals">
367 <title
368 >İç Yapılar</title>
369
370 <sect1 id="x-authentication">
371 <title
372 >X kimlik doğrulaması</title>
373
374 <para
375 >Yürüttüğünüz program yönetici kimliği altında çalışır ve genelde X ekranınıza ulaşmak için yetkisi yoktur. &kdesu;, geçici bir <filename
376 >.Xauthority</filename
377 > dosyasına bir kimlik doğrulama çerezi ekleyerek bunun tarafından dolaşır. Komut çıktığında dosya kaldırılır. </para>
378
379 <para
380 >X çerezleri kullanmıyorsanız kendi başınızasınız. &kdesu; bunu algılar ve bir tanımlama bilgisi eklemez; ancak yöneticinin ekranınıza erişmesine izin verildiğinden emin olmanız gerekir.</para>
381
382 </sect1>
383
384 <sect1 id="interface-to-su">
385 <title
386 ><command
387 >su</command
388 > Komutuyla Etkileşim</title>
389
390 <para
391 >&kdesu;, yetki almak için sistemin <command
392 >su</command
393 > komutunu kullanır. Bu bölümde, &kdesu;’nun bunu nice yaptığı anlatılır. </para>
394
395 <para
396 >Bazı <command
397 >su</command
398 > uygulamaları (örn. &RedHat;), parolaları <literal
399 >stdin</literal
400 >’den okumak istemez; &kdesu; bir pty/tty çifti oluşturur ve <command
401 >su</command
402 > komutunu kendi dosya tanımlayıcıları tty’ye iliştirilmiş bir biçimde yürütür.</para>
403
404 <para
405 >Etkileşimli bir kabuk yerine kullanıcının seçtiği komutu yürütmek için &kdesu;, <command
406 >su</command
407 > komutunu <option
408 >-c</option
409 > argümanıyla kullanır. Bu argüman bilinen her kabukla çalışır, bu yüzden sıkıntı çıkarmaması gerekir. <command
410 >su</command
411 >, bu <option
412 >-c</option
413 > argümanını hedef kullanıcının kabuğuna geçiriri ve kabuk programı yürütür. Örnek komut: <command
414 >su <option
415 >root -c <replaceable
416 >program</replaceable
417 ></option
418 ></command
419 >.</para>
420
421 <para
422 >Kullanıcı komutunu doğrudan <command
423 >su</command
424 > ile yürütmek yerine, &kdesu; <application
425 >kdesu_stub</application
426 > denen ufak bir yalancı program yürütür. Bu program (hedef kullanıcı olarak çalışır), &kdesu;’dan pty/tty kanalı üzerine bilgi ister (programcığın stdin’i ve stdout’u) ve sonrasında kullanıcının programını yürütür. Diğer yana geçirilen bilgi X ekranı, bir X kimlik doğrulama çerezi (varsa), <envar
427 >PATH</envar
428 > ve çalıştırılacak komuttur. Yalancı bir programın kullanılma nedeni, X çerezinin gizli bilgi olması ve komut satırında geçirilememesidir.</para>
429
430 </sect1>
431
432 <sect1 id="password-checking">
433 <title
434 >Parola Denetimi</title>
435
436 <para
437 >&kdesu; girdiğiniz parolaları denetler ve yanlışsa bir hata iletisi verir. Denetim, bir sınama programı yürütülerek yapılır: <filename
438 >/bin/true</filename
439 >. Bu başarılı olursa parola doğru varsayılır.</para>
440
441 </sect1>
442
443 <sect1 id="sec-password-keeping">
444 <title
445 >Parolayı Tutmak</title>
446
447 <para
448 >Konforunuz için &kdesu; bir <quote
449 >parolayı tut</quote
450 > özelliği içerir. Güvenlik konusunda ilgiliyseniz bu paragrafı okumalısınız.</para>
451
452 <para
453 >&kdesu;’nun parolaları anımsamasına izin vermek sisteminizde (ufak) bir güvenlik açığı doğurur. Tabii ki &kdesu; sizin kullanıcı kimliğiniz dışındaki kimsenin parolanızı kullanmasına izin vermez; ancak dikkatli kullanılmazsa bu <systemitem class="username"
454 >yönetici</systemitem
455 >’nin güvenlik düzeyini normal bir kullanıcının düzeyine (sen) düşürür. Hesabınızı kıran bir deşici, <systemitem class="username"
456 >yönetici</systemitem
457 > erişimi alabilir. &kdesu; bunu engellemeye çalışır. Kullandığı güvenlik şeması görece güvenlidir ve burada açıklanmıştır.</para>
458
459 <para
460 >&kdesu;, <application
461 >kdesud</application
462 > denen bir ardalan süreci kullanır. Süreç, komutlar için <filename
463 >/tmp</filename
464 > içindeki bir &UNIX; yuvasını dinler. Yuvanın kipi 0600’dır; böylece yalnızca sizin kullanıcı kimliğiniz ona bağlanabilir. Parolayı tutma etkinleştirilmişse &kdesu; komutları bu ardalan süreci üzerinden yürütür. Komutu ve <systemitem class="username"
465 >yönetici</systemitem
466 >’nin parolasını yuvaya yazar ve ardalan komutu daha önce açıklandığı üzere <command
467 >su</command
468 > ile yürütür. Sonrasında komut ve parola atılmaz. Bunun yerine belirli bir süre tutulurlar. Bu, denetim modülündeki zaman aşımı değeridir. Bu süre içinde aynı komut için bir istek gelirse istemcinin parolayı sağlamasına gerek kalmaz. Deşicilerin ardalan sürecinden parolaları çıkarmasına engel olmak için (örneğin bir hata ayıklayıcı iliştirerek) ardalan süreci set-group-id nogroup olarak kurulmuştur. Bu, tüm normal kullanıcıların (sen de dahil olmak üzere) parolaları <application
469 >kdesud</application
470 > sürecinden almasına engel olmalıdır. Ayrıca, ardalan süreci <envar
471 >DISPLAY</envar
472 > çevre değişkenini başlatıldığındaki değere geri ayarlar. Bir deşicinin yapabileceği tek şey ekranınızda bir program yürütmek olabilir.</para>
473
474 <para
475 >Bu şemadaki bir olası zayıf nokta ise yürüttüğünüz programların güvenlik temel alınarak yazılmamış olmasıdır (setuid <systemitem class="username"
476 >yönetici</systemitem
477 > programları gibi). Bu, önbellek taşmaları veya başka sorunların olabileceği ve bir deşicinin bunları kullanabileceği anlamına gelir.</para>
478
479 <para
480 >Parola tutma özelliği güvenlik ve konfor arasında bir feragattir. Buna göre kullanmak isteyip istemediğinizi bir düşünün.</para>
481
482 </sect1>
483 </chapter>
484
485 <chapter id="Author">
486 <title
487 >Yazar</title>
488
489 <para
490 >&kdesu;</para>
491
492 <para
493 >Telif hakkı 2000 &Geert.Jansen;</para>
494
495 <para
496 >&kdesu;, &Geert.Jansen; tarafından yazılmıştır. Pietro Iglio’nun &kdesu; 0.3 sürümü temellidir. Pietro ve ben, bu programın bakımını bundan sonra benim yapacağım konusunda anlaştık.</para>
497
498 <para
499 >Yazara &Geert.Jansen.mail; üzerinden ulaşabilirsiniz. Bulduğunuz tüm hataları bana bildirin ki onları düzeltebileyim. Sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin.</para>
500
501 <para
502 >Çeviri: Emir SARI <email
503 >[email protected]</email
504 ></para
505 > &underFDL; &underArtisticLicense; </chapter>
506
507 </book>
508 <!--
509 Local Variables:
510 mode: sgml
511 sgml-omittag: nil
512 sgml-shorttag: t
513 End:
514 -->
515