Debian Codegraph @

po/tr/docs/kcontrol6/filetypes/index.docbook

raw
1 <?xml version="1.0" ?>
2 <!DOCTYPE article PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.5-Based Variant V1.1//EN"
3 "dtd/kdedbx45.dtd" [
4 <!ENTITY % addindex "IGNORE">
5 <!ENTITY % Turkish "INCLUDE"
6 > <!-- change language only here -->
7 ]>
8
9 <article id="filetypes" lang="&language;">
10 <articleinfo>
11
12 <title
13 >Dosya İlişkilendirmeleri</title>
14 <authorgroup>
15 <author
16 >&Mike.McBride; &Mike.McBride.mail;</author>
17 <othercredit role="translator"
18 ><firstname
19 >Emir</firstname
20 ><surname
21 >SARI</surname
22 ><affiliation
23 ><address
24 ><email
25 >[email protected]</email
26 ></address
27 ></affiliation
28 ><contrib
29 >Çeviri</contrib
30 ></othercredit
31 >
32 </authorgroup>
33
34 <date
35 >2016‒11‒11</date>
36 <releaseinfo
37 >Plasma 5.8</releaseinfo>
38
39 <keywordset>
40 <keyword
41 >KDE</keyword>
42 <keyword
43 >sistem ayarları</keyword>
44 <keyword
45 >dosya ilişkilendirmesi</keyword>
46 <keyword
47 >ilişkilendirme</keyword>
48 </keywordset>
49 </articleinfo>
50 <sect1 id="file-assoc">
51 <title
52 >Dosya İlişkilendirmeleri</title>
53
54 <sect2 id="file-assoc-intro">
55 <title
56 >Giriş</title>
57
58 <para
59 >&kde;’nin en kullanışlı özelliklerinden bir tanesi de, bir veri dosyasını uygulaması ile eşleştirebilmesidir. Bir örnek olarak, sıkça kullandığınız bir &calligrawords; belgesine tıkladığınızda, &kde;, &calligrawords; yazılımını kendiliğinden başlatır ve o dosyayı hemen üzerinde çalışmaya başlayabilmeniz için &calligrawords;’e yükler.</para>
60
61 <para
62 >Yukarıdaki örnekte, &calligrawords; veri dosyası &calligrawords; (uygulama) ile <emphasis
63 >ilişkilendirilmiştir</emphasis
64 >. Bu dosya ilişkilendirmeleri, &kde;’nin işlevselliği için elzemdir.</para>
65
66 <para
67 >&kde; kurulduğunda, yaygın olarak kullanılan veri türleri için yüzlerce ilişkilendirmeyi kendiliğinden oluşturur. Bu ilişkilendirmeler, sık kullanılan uygulamalar ve kullanıcı tercihleri temel alınarak oluşturulmuştur.</para>
68
69 <para
70 >&kde;, ne yazık ki şunları yapamaz:</para>
71
72 <itemizedlist>
73 <listitem
74 ><para
75 >her bir yazılım ve veri dosyasının olası kombinasyonlarını tahmin edemez</para
76 ></listitem>
77 <listitem
78 ><para
79 >henüz bulunmamış dosya biçimlerini bilemez</para
80 ></listitem>
81 <listitem
82 ><para
83 >veya belirli dosya türleri için herkesin favori uygulamasını tahmin edemen</para
84 ></listitem>
85 </itemizedlist>
86
87 <para
88 >Bu modülü kullanarak geçerli dosya ilişkilendirmelerinizi değiştirebilir veya yeni ilişkilendirmeler ekleyebilirsiniz.</para>
89
90 <para
91 >Her bir dosya ilişkilendirmesi, bir &MIME; türü olarak kaydedilir. &MIME;, <quote
92 >Multipurpose Internet Mail Extensions</quote
93 > (Çok Amaçlı İnternet Posta Uzantısı) kalıbına karşılık gelir. Bilgisayarın, dosyanın türünü onu açmadan algılamasına ve her bir dosyanın biçimini çözümlemesine izin verir.</para>
94
95 </sect2>
96
97 <sect2 id="file-assoc-use">
98 <title
99 >Bu modül nasıl kullanılır</title>
100
101 <para
102 >Bu modülü, &systemsettings; uygulamasını açıp <guilabel
103 >Kişiselleştirme</guilabel
104 > kategorisinden <menuchoice
105 ><guimenu
106 >Uygulamalar</guimenu
107 > <guimenuitem
108 >Dosya İlişkilendirmeleri</guimenuitem
109 ></menuchoice
110 >’ni seçebilirsiniz. Alternatif olarak, uçbirimden veya &krunner; uygulamacığından <command
111 >kcmshell5 filetypes</command
112 > yazarak da çalıştırılabilir.</para>
113
114 <para
115 >Dosya ilişkilendirmeleri birden çok kategoriye ayrılmıştır ve en azından şu kategoriler olacaktır:</para>
116
117 <orderedlist>
118 <listitem
119 ><para
120 >Uygulama (application)</para
121 ></listitem>
122 <listitem
123 ><para
124 >Ses (audio)</para
125 ></listitem>
126 <listitem
127 ><para
128 >Görsel (image)</para
129 ></listitem>
130 <listitem
131 ><para
132 >Dosya İndeksi (inode)</para
133 ></listitem>
134 <listitem
135 ><para
136 >İleti (message)</para
137 ></listitem>
138 <listitem
139 ><para
140 >Çoklu Kısım (multipart)</para
141 ></listitem>
142 <listitem
143 ><para
144 >Metin (text)</para
145 ></listitem>
146 <listitem
147 ><para
148 >Video (video)</para
149 ></listitem>
150 </orderedlist>
151
152 <para
153 >Dosya ilişkilendirmelerinin hepsi bu kategorilerden birinde bulunur.</para>
154
155 <note
156 ><para
157 >Bu kategoriler arasında işlevsellik bakımından bir ayrım yoktur. Dosya ilişkilendirmelerinizi organize etmenize yardımcı olurlar; ancak onları hiçbir şekilde değiştirmezler. </para
158 ></note>
159
160 <para
161 >Bu kategoriler, <guilabel
162 >Bilinen Türler</guilabel
163 > ile etiketli kutuda listelenirler.</para>
164
165 <para
166 >Kategori adına çift tıklayarak bu kategorilerin her birini keşfedebilir ve her birinde bulunan dosya ilişkilendirmelerini görebilirsiniz. O kategorinin altındaki ilişkilendirilmiş &MIME; türlerinin bir listesiyle karşılaşacaksınız.</para>
167
168 <tip
169 ><para
170 >Ayrıca arama kutusunu kullanarak belirli bir &MIME; türünü de arayabilirsiniz. Arama kutusu, <guilabel
171 >Dosya türü veya dosya adı dizgisi ara…</guilabel
172 > ile etiketlidir ve kategori listesinin üzerinde bulunur.</para>
173
174 <para
175 >Yalnızca ilgilendiğiniz &MIME; türünün ilk harfini yazın. Kategoriler kendiliğinden genişletilir ve yalnızca o harfi içeren &MIME; türleri görüntülenir.</para>
176
177 <para
178 >İkinci bir harfi daha girdiğinizde, &MIME; türleri, yalnızca o harfi içeren &MIME; türlerine sınırlandırılmayı sürdürecektir.</para
179 ></tip>
180
181 <sect3 id="file-assoc-use-add">
182 <title
183 >Yeni bir MIME türü eklemek</title>
184
185 <para
186 >Dosya ilişkilendirmelerinize yeni bir &MIME; türü eklemek istiyorsanız <guibutton
187 >Ekle…</guibutton
188 > düğmesine tıklayabilirsiniz. Küçük bir iletişim kutusu açılacaktır. <guilabel
189 >Grup:</guilabel
190 > ile etiketli açılır menüden kategoriyi seçin ve &MIME; adını <guilabel
191 >Tür adı:</guilabel
192 > yazan boş kutuya girin. Yeni &MIME; türünü eklemeyi bitirmek için <guibutton
193 >Tamam</guibutton
194 >’a, veya &MIME; türü eklemeyi iptal etmek için <guibutton
195 >İptal</guibutton
196 >’e tıklayın.</para>
197
198 </sect3>
199
200 <sect3 id="file-assoc-use-del">
201 <title
202 >Bir MIME türünü kaldırmak</title>
203
204 <para
205 >Bir &MIME; türünü kaldırmak için yalnızca &MIME; türü adına bir kez tıklayarak kaldırmak istediğiniz &MIME; türünü seçin. Sonrasında <guibutton
206 >Kaldır</guibutton
207 > yazan düğmeye tıklayın.&MIME; türü anında silinecektir.</para>
208 <para
209 >Yalnızca kendi oluşturduğunuz &MIME; türlerini kaldırabilirsiniz.</para>
210
211 </sect3>
212
213 <sect3 id="file-assoc-use-edit">
214 <title
215 >Bir MIME türünün özelliklerini düzenlemek</title>
216
217 <para
218 >Bir &MIME; türü özelliğini düzenlemeden önce, hangi &MIME; türü olduğunu belirtmelisiniz. Düzenlemek istediğiniz &MIME; türünü bulana dek kategorilerde dolanın ve bulunca fareyle üzerine tıklayın.</para>
219
220 <para
221 >&MIME; türünü seçer seçmez, &MIME; türünün geçerli değeri modül penceresinde görünecektir.</para>
222
223 <para
224 >Geçerli değerlerin iki sekmeye ayrıldığını göreceksiniz: <guilabel
225 >Genel</guilabel
226 > ve <guilabel
227 >Gömülüm</guilabel
228 ></para>
229
230 <variablelist>
231 <varlistentry>
232 <term
233 ><guilabel
234 >Genel</guilabel
235 ></term>
236 <listitem>
237 <para
238 >Bu sekmede her bir &MIME; türü için dört adet özellik vardır:</para>
239
240 <orderedlist>
241 <listitem
242 ><para
243 ><guilabel
244 >MIME Türü Simgesi</guilabel
245 >, dosya yöneticisi olarak &dolphin; veya &konqueror; kullandığınızda görünür olacak simgedir.</para
246 ></listitem>
247 <listitem
248 ><para
249 ><guilabel
250 >Dosya Adı Dizgileri</guilabel
251 >, &kde;’nin &MIME; türünü belirlemek için kullanacağı bir arama dizgisidir.</para
252 ></listitem>
253 <listitem
254 ><para
255 ><guilabel
256 >Açıklama:</guilabel
257 >, dosya türünün kısa bir açıklamasıdır. Yalnızca sizin işinize yarar.</para
258 ></listitem>
259 <listitem
260 ><para
261 ><guilabel
262 >Uygulama Tercih Sırası</guilabel
263 >, bu belirli &MIME; türüyle hangi uygulamaların ilişkilendirileceğini belirler.</para
264 ></listitem>
265 </orderedlist>
266 </listitem>
267 </varlistentry>
268
269 <varlistentry>
270 <term
271 ><guilabel
272 >Gömülüm Sekmesi</guilabel
273 ></term>
274 <listitem>
275 <para
276 >Gömülüm sekmesi, bir dosyanın dosya yöneticisi penceresinde görüntülenip görüntülenmeyeceğini veya uygulamanın hemen başlatılıp başlatılmayacağını belirlemenize izin verir.</para>
277 </listitem>
278 </varlistentry>
279 </variablelist>
280
281 </sect3>
282
283 <sect3 id="file-assoc-use-icon">
284 <title
285 >Simgeyi Değiştirmek</title>
286
287 <para
288 >Simgeyi değiştirmek için yalnızca Simge düğmesine tıklayın. Tüm kullanılabilir simgelerinizi gösteren bir iletişim kutusu açılacaktır. Seçiminizin üzerine fareyle bir kez tıklayın ve <guibutton
289 >Tamam</guibutton
290 > düğmesine basın.</para>
291
292 </sect3>
293
294 <sect3 id="file-assoc-use-pattern">
295 <title
296 >MIME türü dizgilerini düzenlemek</title>
297
298 <para
299 ><guilabel
300 >Dosya Adı Dizgileri</guilabel
301 > ile etiketli kutu, bu &MIME; türüyle hangi dosyaların içerileceğini belirler.</para>
302
303 <para
304 >Dosyalar, genellikle uzantılarına bakılarak seçilirler. (Örnekler: <literal role="extension"
305 >.wav</literal
306 > uzantısıyla biten dosyalar ses dosyalarıdır, WAV biçimini kullanırlar; <literal role="extension"
307 >.c</literal
308 > ile biten dosyalar ise C dili ile yazılmış program dosyalarıdır).</para>
309
310 <para
311 >Dosya adı maskenizi bu çoklu kutuya girmelisiniz.</para>
312
313 <para
314 >Yıldız (<literal
315 >*</literal
316 >), neredeyse her bir &MIME; türü maskesiyle kullanılacak bir joker karakterdir. Joker karakterlerin genel tanımı bu kılavuzun kapsamının dışındadır; ancak bu bağlamda yıldız karakterinin görevini anlamak önemlidir; bu karakter, herhangi bir sayıdaki karakterle <quote
317 >eşleşir</quote
318 >. Örneğin: <userinput
319 >*.pdf</userinput
320 >; <filename
321 >Datafile.pdf</filename
322 >, <filename
323 >Graphics.pdf</filename
324 > ve <filename
325 >User.pdf</filename
326 > dosyalarıyla eşleşir; ancak <filename
327 >PDF</filename
328 >, <filename
329 >Datafile.PDF</filename
330 > veya <filename
331 >.pdf</filename
332 > dosyasıyla eşleşmez.</para>
333
334 <tip
335 ><para
336 >Birden çok maskeye sahip olmak yararlıdır; biri BÜYÜK biri de küçük harfler için. Bu, &kde;’nin dosya türünü daha kesin belirlemesine yardımcı olur.</para
337 ></tip>
338
339 </sect3>
340
341 <sect3 id="file-assoc-use-desc">
342 <title
343 >Bir MIME türü açıklamasını düzenlemek</title>
344
345 <para
346 ><guilabel
347 >Açıklama:</guilabel
348 > metin kutusuna &MIME; türünün kısa bir açıklamasını yazabilirsiniz. Bu etiket, size yardımcı olması içindir; &MIME; türünün işleyişine herhangi bir biçimde etki etmez.</para>
349
350 </sect3>
351
352 <sect3 id="file-assoc-use-app">
353 <title
354 >Uygulama ilişkilendirmelerini düzenlemek</title>
355
356 <para
357 >Uygulamaları yapılandırmak için kullanılan beş adet düğme (<guibutton
358 >Yukarı Taşı</guibutton
359 >, <guibutton
360 >Aşağı Taşı</guibutton
361 >, <guibutton
362 >Ekle…</guibutton
363 >, <guibutton
364 >Düzenle…</guibutton
365 > ve <guibutton
366 >Kaldır</guibutton
367 >) ve bir liste kutusu (uygulamaları listeleyen) bulunur.</para>
368
369 <para
370 >Liste kutusu, belirli bir &MIME; türü ile ilişkilendirilen tüm uygulamaları lsiteler. Liste, belirli bir sıradadır. En üstteki uygulama, ilk denenen uygulamadır, ikinci ve sonrakiler de o sırayla denenirler.</para>
371
372 <note
373 ><para
374 >&MIME; türü başına neden birden çok uygulama var? Buna niye gerek var?</para>
375
376 <para
377 >&kde;’nin yüzlerce dosya ilişkilendirmesi ile önceden yapılandırılmış olduğunu söyleyerek başlamıştık. Gerçekte, &kde;’nin kurulu olduğu her sistemde farklı bir uygulama seçkisi vardır. &MIME; türü başına birden çok ilişkilendirmeye izin vererek, &kde;, belirli bir uygulama sistemde kurulu değilse çalışmayı sürdürebilir.</para>
378
379 <para
380 >Örneğin:</para>
381 <para
382 ><literal
383 >pdf</literal
384 > &MIME; türü için bu dosya türüyle ilişkilendirilmiş iki adet uygulama vardır. İlkinin adı &okular;. Sisteminizde &okular; kurulu değilse &kde; kendiliğinden ikinci uygulama olan &krita; uygulamasını başlatır. Gördüğünüz gibi, bu, &kde;’nin arka planda siz uygulamaları kurup kaldırsanız bile pürüzsüz bir deneyim yaşatmasını sağlar.</para
385 ></note>
386
387 <para
388 >Sıranın önemli olduğunu anladık. Uygulamaların sırasını, taşımak istediğiniz uygulamanın üzerine bir kez tıklayarak ve sonrasında ya <guibutton
389 >Yukarı Taşı</guibutton
390 > veya <guibutton
391 >Aşağı Taşı</guibutton
392 > düğmelerini kullanarak değiştirebilirsiniz. Bu, şu anda seçili olan uygulamayı uygulama listesinde aşağı veya yukarı kaydırır. </para>
393
394 <para
395 ><guibutton
396 >Ekle…</guibutton
397 > ile etiketli düğmeye tıklayarak listeye yeni uygulamalar ekleyebilirsiniz. Bir iletişim kutusu açılır. Bu kutuyu kullanarak, bu &MIME; türü için kullanmak istediğiniz uygulamayı seçebilirsiniz. İşiniz bittiğinde <guibutton
398 >Tamam</guibutton
399 > düğmesine tıklayın ve uygulama geçerli listeye eklenir.</para>
400
401 <para
402 >Belirli bir &MIME; türü için uygulama seçeneklerini değiştirmek için onu listede seçin ve <guibutton
403 >Düzenle…</guibutton
404 > düğmesine tıklayın. Bu, içinde <guilabel
405 >Genel</guilabel
406 >, <guilabel
407 >İzinler</guilabel
408 >, <guilabel
409 >Uygulama</guilabel
410 > ve <guilabel
411 >Ayrıntılar</guilabel
412 > sekmelerini içeren yeni bir iletişim kutusu açar. <guilabel
413 >Uygulama</guilabel
414 > sekmesinde; <guilabel
415 >Ad:</guilabel
416 >, <guilabel
417 >Açıklama:</guilabel
418 > ve <guilabel
419 >Yorum:</guilabel
420 > alanlarını düzenleyebilirsiniz. <guilabel
421 >Komut:</guilabel
422 > alanında, programın kendisi çalışırken gerçek değerlerle değiştirilecek birden çok yer tutucu eklemeniz olanaklıdır:</para>
423 <itemizedlist>
424 <listitem
425 ><para
426 >%f — tek bir dosya adı</para
427 ></listitem>
428 <listitem
429 ><para
430 >%F — bir dosyalar listesi; birden çok dosyayı aynı anda açabilen uygulamalarda kullanın</para
431 ></listitem>
432 <listitem
433 ><para
434 >%u — tek bir &URL;</para
435 ></listitem>
436 <listitem
437 ><para
438 >%U — bir &URL;’ler listesi</para
439 ></listitem>
440 <listitem
441 ><para
442 >%d — açılacak dosyanın bulunduğu klasör</para
443 ></listitem>
444 <listitem
445 ><para
446 >%D — bir klasörler listesi</para
447 ></listitem>
448 <listitem
449 ><para
450 >%i — simge</para
451 ></listitem>
452 <listitem
453 ><para
454 >%m — ufak simge</para
455 ></listitem>
456 <listitem
457 ><para
458 >%c — başlık</para
459 ></listitem>
460 </itemizedlist>
461
462 <para
463 ><guibutton
464 >Remove</guibutton
465 > düğmesine tıklayarak bir uygulamayı listeden kaldırabilir ve böylelikle bu &MIME; türü ile hiçbir zaman çalışmamasını sağlayabilirsiniz.</para>
466
467 <tip
468 ><para
469 >İstenmeyen uygulamaları listeden kaldırmak yerine <guibutton
470 >Yukarı Taşı</guibutton
471 > ve <guibutton
472 >Aşağı Taşı</guibutton
473 > düğmelerini kullanarak konumlarını düşürmek her zaman daha iyi bir fikirdir. Bir uygulamayı listeden kaldırdıktan sonra yeğlediğiniz uygulama ileride bozulursa dosyanızı görüntülemek için bir uygulama olmayacaktır.</para
474 ></tip>
475
476 </sect3>
477
478 <sect3 id="file-assoc-embedding">
479 <title
480 >Gömülüm</title>
481 <para
482 >Bu seçenekler yalnızca &konqueror; dosya yöneticisi olarak kullanılırsa geçerlidir; &dolphin; gömülü görünümleri kullanamaz ve dosyaları her zaman ilişkilendirilen uygulama ile açar.</para>
483 <para
484 ><guilabel
485 >Gömülüm</guilabel
486 > sekmesine tıklayarak <guilabel
487 >Konqueror’da Sol Tık Eylemi</guilabel
488 > grubunda dört adet radyo düğmesi ile karşılaşırsınız. Bunlar, dosya yöneticisinin seçili &MIME; türünü nasıl görüntülediğini belirler:</para>
489
490 <variablelist>
491 <varlistentry
492 ><term
493 >Dosyayı gömülü görüntüleyicide göster</term>
494 <listitem
495 ><para
496 >Bu seçiliyse dosya, dosya yöneticisi penceresinin <emphasis
497 >içinde</emphasis
498 > gösterilir.</para
499 ></listitem
500 ></varlistentry>
501 <varlistentry
502 ><term
503 >Dosyayı ayrı izleyicide göster</term>
504 <listitem
505 ><para
506 >Bu, geçerli &MIME; türünü gösterirken ayrı bir pencerenin açılmasına neden olur.</para
507 ></listitem
508 ></varlistentry>
509 <varlistentry
510 ><term
511 >“application” grubu için ayarları kullan</term>
512 <listitem
513 ><para
514 >Bu, &MIME; türünün, &MIME; türü için olan ayarları kullanmasını sağlar. (Eğer bir ses &MIME; türünü düzenliyorsanız ses (audio) grubu için olan ayarlar kullanılır).</para
515 ></listitem
516 ></varlistentry>
517 <varlistentry
518 ><term
519 >Diske kaydedilip kaydedilmeyeceğini sor</term>
520 <listitem
521 ><para
522 >Bu ayar yalnızca &konqueror; tarayıcı kipinde ve dosyanın gömülü bir görüntüleyicide gösterilip gösterilmeyeceğini veya bunun yerine dosyayı diske kaydetmenizin istenip istenmediğini belirler.</para
523 ></listitem
524 ></varlistentry>
525 </variablelist>
526
527 <para
528 >Bunun altında, <guilabel
529 >Hizmetler Tercih Sırası</guilabel
530 > ile etiketli bir liste kutusu vardır.</para>
531
532 <para
533 >&dolphin; veya &konqueror; gibi bir dosya yöneticisi kullanıyorsanız <mousebutton
534 >sağ</mousebutton
535 > tıklamanızda <guimenuitem
536 >Birlikte Aç…</guimenuitem
537 > menü ögesi bulunur. Bu kutu, görünecek uygulamaları listeler ve görünecekleri sıra bu liste kutusundakiyle aynıdır.</para>
538
539 <para
540 ><guibutton
541 >Yukarı Taşı</guibutton
542 > ve <guibutton
543 >Aşağı Taşı</guibutton
544 > düğmelerini kullanarak sıralamayı değiştirebilirsiniz.</para>
545
546 </sect3>
547
548 <sect3 id="file-assoc-use-done">
549 <title
550 >Değişiklikleri kalıcı yapmak</title>
551
552 <para
553 >&MIME; türlerinize yaptığınız değişiklikleri bitirdiğinizde <guibutton
554 >Uygula</guibutton
555 > düğmesine tıklayarak değişikliklerinizi kalıcı yapabilir ve hâlâ bu modülde kalabilirsiniz.</para>
556
557 </sect3>
558 </sect2>
559
560 </sect1>
561
562 </article>